Spółka, która spełniła świadczenie i nie dostała zapłaty w terminie, ma prawo do odsetek bez wysyłania żadnego wezwania. Termin zapłaty między przedsiębiorcami nie może przekraczać 60 dni od doręczenia faktury, a do tego wierzyciela chroni zryczałtowana rekompensata i możliwość korekty podatku od nieopłaconej faktury [źródło: eli.gov.pl].
Jaki jest maksymalny termin zapłaty między przedsiębiorcami?
Termin zapłaty określony w umowie między przedsiębiorcami nie może przekraczać 60 dni od doręczenia faktury lub rachunku. Ta sama granica obowiązuje, gdy dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro-, mały lub średni przedsiębiorca [źródło: eli.gov.pl]. Gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny, termin skraca się do 30 dni. Podmiot leczniczy jako dłużnik ma limit 60 dni.
Limit liczy się od doręczenia faktury, więc dobra ewidencja faktur i dat ich doręczenia ma tu znaczenie praktyczne. Spółka, która wystawia faktury przez KSeF w spółce , ma w systemie elektroniczny ślad każdej faktury i daty jej wystawienia.
Co to jest windykacja należności?
Windykacja należności to proces odzyskiwania niezapłaconych wierzytelności od dłużnika. Zwykle zaczyna się od kontaktu z kontrahentem i wezwania do zapłaty, a dopiero gdy to nie działa, spółka kieruje sprawę do sądu. Trzeba przy tym pilnować przedawnienia, bo roszczenia związane z działalnością gospodarczą przedawniają się po 3 latach.
Ten artykuł skupia się na tym, co spółka może zrobić zanim dojdzie do postępowania sądowego: na ustawowych odsetkach i rekompensacie, korekcie podatku od nieopłaconych faktur oraz przelewie wierzytelności jako podstawie faktoringu. Zarząd powinien te narzędzia znać już na etapie wystawiania faktur, nie dopiero po długim czasie opóźnienia.
Odsetki za opóźnienie: kiedy i ile?
Wierzyciel, który spełnił świadczenie i nie dostał zapłaty w terminie, nabywa prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych bez żadnego wezwania, od pierwszego dnia po upływie terminu płatności [źródło: eli.gov.pl]. Nie trzeba wysyłać noty odsetkowej, żeby odsetki biegły: obowiązek ich zapłaty powstaje z mocy prawa.
Wysokość odsetek to suma stopy referencyjnej NBP i 10 punktów procentowych. Gdy dłużnikiem jest podmiot leczniczy, doliczane są 8 punktów procentowych zamiast 10. Stopę referencyjną ustala Narodowy Bank Polski, więc wysokość odsetek zmienia się razem z nią.
W praktyce księgowość spółki powinna wiedzieć o każdym przekroczeniu terminu, bo to od daty płatności liczy się zarówno odsetki, jak i 90 dni potrzebne do ulgi na złe długi.
Rekompensata za opóźnienie: 40, 70 lub 100 euro
Od dnia, w którym wierzyciel nabywa prawo do odsetek, przysługuje mu bez wezwania zryczałtowana rekompensata. Jej wysokość zależy od wartości świadczenia pieniężnego [źródło: eli.gov.pl]:
| Wartość świadczenia | Rekompensata |
|---|---|
| Do 5 000 zł | 40 euro |
| Powyżej 5 000 zł, poniżej 50 000 zł | 70 euro |
| 50 000 zł i więcej | 100 euro |
Gdy uzasadnione koszty odzyskiwania należności przekroczą kwotę rekompensaty, wierzyciel może dochodzić zwrotu tej nadwyżki. Chodzi o koszty uzasadnione, a nie każdy wydatek poniesiony przez wierzyciela. Przykład: przy fakturze na 12 000 zł, zapłaconej po terminie, spółce należy się 70 euro rekompensaty niezależnie od odsetek, bo kwota mieści się w przedziale od 5 000 do 50 000 zł.
Ulga na złe długi w CIT: wierzyciel i dłużnik
Ulga na złe długi pozwala odzyskać podatek zapłacony od faktury, za którą spółka nie dostała pieniędzy. Wierzyciel może zmniejszyć podstawę opodatkowania CIT o wartość wierzytelności zaliczonej do przychodów, w zeznaniu za rok, w którym upłynęło 90 dni od terminu zapłaty. Nieodliczoną nadwyżkę można odliczyć w kolejnych latach, nie dłużej niż przez 3 lata [źródło: eli.gov.pl].
Dłużnik ma obowiązek zwiększyć podstawę opodatkowania o wartość niezapłaconego zobowiązania zaliczonego do kosztów, w zeznaniu za rok, w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności i dług nie został zapłacony do dnia złożenia zeznania [źródło: eli.gov.pl].
Warunki, które muszą być spełnione łącznie:
- Dłużnik nie jest w restrukturyzacji, upadłości ani likwidacji.
- Od wystawienia faktury nie upłynęły 2 lata (liczone od końca roku kalendarzowego wystawienia).
- Transakcja dotyczy działalności gospodarczej obu stron.
- Strony nie są podmiotami powiązanymi.
Ulga na złe długi w VAT: 90 dni i 3 lata
Analogiczny mechanizm działa w VAT. Spółka-wierzyciel, będąca czynnym podatnikiem VAT, może skorygować podstawę opodatkowania i VAT należny, gdy wierzytelność nie została uregulowana ani zbyta w ciągu 90 dni od terminu płatności wskazanego w umowie lub na fakturze [źródło: eli.gov.pl].
Korektę rozlicza się w deklaracji za okres, w którym upłynęło 90 dni. Warunek dodatkowy: od wystawienia faktury nie mogły upłynąć 3 lata, liczone od końca roku jej wystawienia.
| Element | Ulga CIT | Ulga VAT |
|---|---|---|
| Próg czasowy | 90 dni od terminu zapłaty | 90 dni od terminu płatności |
| Limit na skorzystanie | 2 lata od końca roku wystawienia faktury | 3 lata od końca roku wystawienia faktury |
| Kto koryguje | wierzyciel zmniejsza / dłużnik zwiększa podstawę CIT | wierzyciel koryguje VAT należny |
| Wymóg po stronie wierzyciela | wierzytelność zaliczona do przychodów | czynny podatnik VAT |
Korekta dotyczy tylko spółki, która jako czynny podatnik rozlicza VAT w spółce i wykazała podatek należny z niezapłaconej faktury.
Kiedy przedawniają się należności i co z rezerwami?
Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się po 3 latach. Gdy termin przedawnienia wynosi co najmniej 2 lata, jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego [źródło: eli.gov.pl]. Oznacza to, że wierzytelność z faktury z terminem płatności w lutym 2024 r. przedawni się ostatniego dnia 2027 roku.
Rezerwy na wierzytelności, których nieściągalność jedynie uprawdopodobniono, nie są kosztem uzyskania przychodów (z wyjątkami dotyczącymi banków). Spółka nie może więc „zaksięgować straty" na etapie tworzenia rezerwy. Dla spółki ważniejsza jest więc ulga na złe długi opisana wyżej, która działa już po 90 dniach od terminu zapłaty.
Płynność finansową spółki, w tym wpływ przeterminowanych należności na cashflow w spółce , warto analizować co miesiąc, zanim problem stanie się systemowy.
Faktoring: przelew wierzytelności i zawiadomienie dłużnika
Wierzyciel może przenieść wierzytelność na osobę trzecią bez zgody dłużnika, chyba że sprzeciwia się temu ustawa, zastrzeżenie umowne albo właściwość zobowiązania. To podstawa prawna faktoringu: firma faktoringowa nabywa wierzytelności z faktur i wypłaca spółce środki przed terminem płatności, a dłużnik rozlicza się już z faktorem.
Jedno zastrzeżenie ma bezpośrednie skutki praktyczne. Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, zapłata dokonana do rąk poprzedniego wierzyciela (spółki) jest skuteczna wobec nabywcy wierzytelności, chyba że dłużnik wiedział o przelewie. Oznacza to, że po podpisaniu umowy faktoringowej spółka powinna niezwłocznie poinformować dłużnika, komu teraz płacić.
Faktoring to też jedna z form, na których może opierać się finansowanie spółki z o.o. , obok kredytu i pieniędzy od wspólników. Ubezpieczenie należności to oddzielne narzędzie: chroni spółkę przed stratą w razie niewypłacalności kontrahenta, niezależnie od faktoringu. Szczegóły wymagają indywidualnej analizy oferty ubezpieczyciela.
Najczęstsze pytania
Co to jest windykacja należności? Windykacja należności to odzyskiwanie niezapłaconych wierzytelności, najpierw polubownie (kontakt z dłużnikiem, wezwanie do zapłaty), a gdy to nie działa, przed sądem.
Po jakim czasie można zgłosić fakturę do windykacji? Ustawa nie wyznacza minimalnego czasu oczekiwania. Odsetki i rekompensata należą się od dnia następnego po terminie płatności, bez żadnego wezwania. Zarząd może podjąć działania windykacyjne natychmiast po przekroczeniu terminu.
Czy dłużnik musi zapłacić odsetki i rekompensatę bez wyroku sądowego? Tak. Obowiązek ich zapłaty powstaje z mocy ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Wierzyciel nalicza je sam, bez wezwania i bez wyroku.
Czy koszty firmy windykacyjnej można przerzucić na dłużnika? Uzasadnione koszty odzyskiwania należności przekraczające kwotę zryczałtowanej rekompensaty można dochodzić od dłużnika na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o opóźnieniach.
Tekst opisuje przepisy w stanie na dzień podany przy artykule i ma charakter informacyjny. Nie zastępuje porady prawnej, podatkowej ani księgowej dopasowanej do sytuacji Twojej spółki.
Źródła
- eli.gov.pl






