W spółce z o.o. podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) pojawia się w trzech typowych sytuacjach: przy zawarciu i zmianie umowy spółki (stawka 0,5%, płaci spółka), przy sprzedaży udziałów (stawka 1%, płaci kupujący) oraz przy pożyczce od wspólnika, która w spółce kapitałowej jest zwolniona z PCC. Gdy podatek jest należny, termin na złożenie deklaracji PCC-3 i zapłatę wynosi 14 dni od dnia zawarcia umowy lub podjęcia uchwały [źródło: eli.gov.pl].
PCC od umowy spółki z o.o.: 0,5% i kto składa deklarację
Zawarcie umowy spółki z o.o. podlega PCC według stawki 0,5% od wartości kapitału zakładowego. Podstawa opodatkowania to kapitał zakładowy pomniejszony o opłatę sądową za wpis do KRS (od 29 listopada 2025 r. nie ma już opłaty za ogłoszenie w MSiG). Deklarację PCC-3 podpisuje zarząd spółki i składa do naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę spółki, w ciągu 14 dni od zawarcia umowy [źródło: biznes.gov.pl].
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy, nie z chwilą rejestracji w KRS. Oznacza to, że spółka musi zapłacić PCC nawet wtedy, gdy wniosek do KRS nie został jeszcze rozpoznany.
Spółkę można założyć przez system S24 albo u notariusza. W obu przypadkach obowiązuje ta sama stawka PCC, jednak przy akcie notarialnym to notariusz pobiera podatek i składa deklarację jako płatnik, a przy S24 spółka rozlicza PCC samodzielnie. Koszty założenia spółki z o.o. różnią się w zależności od wybranej drogi rejestracji.
Podwyższenie kapitału zakładowego i dopłaty
Podwyższenie kapitału zakładowego traktuje się jak zmianę umowy spółki kapitałowej, więc podlega PCC według stawki 0,5%. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą podjęcia uchwały o podwyższeniu, nie z chwilą rejestracji zmiany. Podatnikiem jest spółka [źródło: eli.gov.pl].
Podstawa opodatkowania to kwota podwyższenia, pomniejszona o dwa rodzaje kosztów: wynagrodzenie notariusza (wraz z VAT) za sporządzenie aktu i opłatę sądową za wpis zmiany wysokości kapitału zakładowego do KRS.
Ustawa przewiduje zwolnienie: podwyższenie kapitału nie podlega PCC w części, o którą obniżono kapitał wskutek strat, pod warunkiem że podwyższenie nastąpiło w ciągu 4 lat od obniżenia. Jeżeli podwyższenie nie zostanie ostatecznie zarejestrowane w KRS, podatnikowi przysługuje zwrot zapłaconego PCC.
Podwyższenie kapitału zakładowego wymaga podjęcia uchwały i zarejestrowania zmiany w KRS.
Dopłaty wnoszone przez wspólników traktuje się tak samo jak zmianę umowy spółki. Podstawa opodatkowania to kwota dopłat, stawka wynosi 0,5%, a podatnikiem jest spółka.
Czy pożyczka od wspólnika podlega PCC?
Pożyczka od wspólnika udzielona spółce z o.o. jest zwolniona z PCC. Zwolnienie dotyczy pożyczek pieniężnych udzielanych spółce kapitałowej przez jej wspólnika (akcjonariusza) na podstawie art. 9 pkt 10 lit. i ustawy o PCC [źródło: eli.gov.pl].
W praktyce oznacza to: wspólnik pożycza spółce z o.o. dowolną kwotę i nie powstaje żaden obowiązek w PCC. Nie składa się deklaracji PCC-3 i nie płaci podatku.
Zasada ta dotyczy wyłącznie spółek kapitałowych, czyli sp. z o.o., S.A. i PSA. W spółkach osobowych (sp. jawna, sp. komandytowa) sytuacja jest inna: pożyczka od wspólnika traktowana jest jak zmiana umowy spółki, co oznacza stawkę 0,5% od kwoty pożyczki, płaconą przez spółkę.
Poza tym zwolnieniem pożyczka pieniędzy podlega co do zasady stawce 0,5%, którą płaci biorący, więc ulga dotyczy tylko pożyczki od wspólnika udzielonej spółce kapitałowej.
Sprzedaż udziałów: kto płaci i od jakiej kwoty?
Przy sprzedaży udziałów w spółce z o.o. PCC płaci kupujący, nie sprzedający. Stawka wynosi 1% wartości rynkowej udziałów z dnia zawarcia umowy sprzedaży. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy, a termin na złożenie deklaracji PCC-3 i zapłatę wynosi 14 dni [źródło: eli.gov.pl].
Sprzedaż udziałów podlega PCC nawet wtedy, gdy transakcja jest objęta VAT lub z VAT zwolniona. Zwolnienie z VAT nie zwalnia z PCC.
Podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa udziałów, nie cena zapisana w umowie. Jeżeli organ podatkowy uzna, że podana wartość nie odpowiada wartości rynkowej, wezwie podatnika do jej zmiany.
Kupujący składa PCC-3 do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Podatek jest więc kosztem, który kupujący uwzględnia w budżecie transakcji przy sprzedaży udziałów , obok ceny i kosztów umowy.
Kiedy notariusz rozlicza PCC zamiast podatnika?
Przy umowie zawartej w formie aktu notarialnego notariusz jest płatnikiem PCC: pobiera podatek od strony zobowiązanej i przekazuje go do urzędu skarbowego. Podatnik nie składa wtedy PCC-3 samodzielnie.
Dotyczy to na przykład umowy spółki lub zmiany umowy spółki zawartej u notariusza albo sprzedaży udziałów w formie aktu notarialnego.
Gdy notariusz tylko poświadcza podpisy pod umową zbycia udziałów, nie sporządza aktu notarialnego. W takim przypadku nie jest płatnikiem PCC i to podatnik (kupujący) składa PCC-3 i sam płaci podatek w ustawowym terminie 14 dni.
Przy umowie spółki zawartej w systemie S24 notariusza nie ma wcale, dlatego deklarację PCC-3 podpisuje zarząd spółki i to spółka wpłaca podatek.
Tabela: PCC w spółce – wszystkie sytuacje jednym rzutem oka
Poniższa tabela obejmuje typowe czynności prawne w spółce z o.o. i w spółce osobowej, z podstawą opodatkowania i terminem.
| Czynność | Stawka | Podatnik | Podstawa opodatkowania | Termin PCC-3 i zapłaty |
|---|---|---|---|---|
| Zawarcie umowy spółki z o.o. | 0,5% | spółka | kapitał zakładowy minus opłata sądowa za wpis | 14 dni od zawarcia umowy |
| Podwyższenie kapitału zakładowego | 0,5% | spółka | kwota podwyższenia minus wynagrodzenie notariusza (z VAT) i opłata sądowa | 14 dni od uchwały |
| Dopłaty wspólników | 0,5% | spółka | kwota dopłat | 14 dni od uchwały |
| Pożyczka od wspólnika dla sp. z o.o. | zwolniona | n.d. | n.d. | brak obowiązku |
| Pożyczka od wspólnika dla spółki osobowej | 0,5% | spółka | kwota pożyczki | 14 dni od umowy |
| Sprzedaż udziałów | 1% | kupujący | wartość rynkowa udziałów z dnia zawarcia umowy | 14 dni od zawarcia umowy |
Deklarację PCC-3 składa się do naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę spółki przy czynnościach obciążających spółkę. Przy sprzedaży udziałów podatnikiem jest kupujący, który składa PCC-3 do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.
Jak obliczyć PCC: trzy przykłady krok po kroku
Przykład 1: Zawarcie umowy spółki z o.o.
- Kapitał zakładowy: 5 000 zł.
- Opłata za wpis do KRS (S24): 250 zł.
- Podstawa: 5 000 zł − 250 zł = 4 750 zł.
- PCC: 4 750 zł × 0,5% = 23,75 zł.
Przykład 2: Podwyższenie kapitału zakładowego
- Kwota podwyższenia: 50 000 zł.
- PCC przed odliczeniami: 50 000 zł × 0,5% = 250 zł.
- Podstawę (50 000 zł) pomniejsza się jeszcze o wynagrodzenie notariusza z VAT i opłatę sądową za wpis, więc należny podatek będzie nieco niższy niż 250 zł.
Przykład 3: Sprzedaż udziałów
- Wartość rynkowa udziałów z dnia zawarcia umowy: 20 000 zł.
- PCC: 20 000 zł × 1% = 200 zł.
- Płaci kupujący w ciągu 14 dni od zawarcia umowy.
Najczęstsze pytania
Czy PCC od umowy spółki płaci się od nominalnej wartości udziałów? Nie. Podstawą jest kapitał zakładowy pomniejszony o opłatę sądową za wpis do KRS, nie nominalna wartość poszczególnych udziałów.
Co jeśli podwyższenie kapitału nie zostanie zarejestrowane w KRS? Podatnikowi przysługuje zwrot zapłaconego PCC. Podstawa to art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy o PCC.
Czy sprzedaż udziałów zwolniona z VAT jest też zwolniona z PCC? Nie. Sprzedaż udziałów podlega PCC niezależnie od tego, czy transakcja jest objęta VAT, czy z VAT zwolniona.
Jak liczy się termin 14 dni? Od dnia zawarcia umowy albo podjęcia uchwały, nie od dnia rejestracji w KRS. Termin 14 dni to termin ustawowy, niezależny od działań rejestracyjnych.
Jeżeli spółka rozważa podwyższenie kapitału zakładowego lub zmianę struktury udziałów, warto zaplanować obie czynności razem: uchwała o podwyższeniu kapitału uruchamia 14-dniowy termin PCC, a umowa zbycia udziałów uruchamia osobny termin po stronie kupującego.
Tekst opisuje przepisy w stanie na dzień podany przy artykule i ma charakter informacyjny. Nie zastępuje porady prawnej, podatkowej ani księgowej dopasowanej do sytuacji Twojej spółki.
Źródła
- eli.gov.pl – ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2026 poz. 191)
- biznes.gov.pl – założenie spółki z o.o. w S24 (PCC od umowy spółki)






