Działy (9)

Ostatnia aktualizacja treści: 22 listopada 2026

PCC w spółce: umowa spółki, pożyczka od wspólnika, sprzedaż udziałów

Stan prawny na 16 listopada 2026Redakcja prowadzenie-spolki.pl6 min czytania
Deklaracja PCC-3 dla spółki

W spółce z o.o. podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) pojawia się w trzech typowych sytuacjach: przy zawarciu i zmianie umowy spółki (stawka 0,5%, płaci spółka), przy sprzedaży udziałów (stawka 1%, płaci kupujący) oraz przy pożyczce od wspólnika, która w spółce kapitałowej jest zwolniona z PCC. Gdy podatek jest należny, termin na złożenie deklaracji PCC-3 i zapłatę wynosi 14 dni od dnia zawarcia umowy lub podjęcia uchwały [źródło: eli.gov.pl].

PCC od umowy spółki z o.o.: 0,5% i kto składa deklarację

Zawarcie umowy spółki z o.o. podlega PCC według stawki 0,5% od wartości kapitału zakładowego. Podstawa opodatkowania to kapitał zakładowy pomniejszony o opłatę sądową za wpis do KRS (od 29 listopada 2025 r. nie ma już opłaty za ogłoszenie w MSiG). Deklarację PCC-3 podpisuje zarząd spółki i składa do naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę spółki, w ciągu 14 dni od zawarcia umowy [źródło: biznes.gov.pl].

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy, nie z chwilą rejestracji w KRS. Oznacza to, że spółka musi zapłacić PCC nawet wtedy, gdy wniosek do KRS nie został jeszcze rozpoznany.

Spółkę można założyć przez system S24 albo u notariusza. W obu przypadkach obowiązuje ta sama stawka PCC, jednak przy akcie notarialnym to notariusz pobiera podatek i składa deklarację jako płatnik, a przy S24 spółka rozlicza PCC samodzielnie. Koszty założenia spółki z o.o. różnią się w zależności od wybranej drogi rejestracji.

Podwyższenie kapitału zakładowego i dopłaty

Podwyższenie kapitału zakładowego traktuje się jak zmianę umowy spółki kapitałowej, więc podlega PCC według stawki 0,5%. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą podjęcia uchwały o podwyższeniu, nie z chwilą rejestracji zmiany. Podatnikiem jest spółka [źródło: eli.gov.pl].

Podstawa opodatkowania to kwota podwyższenia, pomniejszona o dwa rodzaje kosztów: wynagrodzenie notariusza (wraz z VAT) za sporządzenie aktu i opłatę sądową za wpis zmiany wysokości kapitału zakładowego do KRS.

Ustawa przewiduje zwolnienie: podwyższenie kapitału nie podlega PCC w części, o którą obniżono kapitał wskutek strat, pod warunkiem że podwyższenie nastąpiło w ciągu 4 lat od obniżenia. Jeżeli podwyższenie nie zostanie ostatecznie zarejestrowane w KRS, podatnikowi przysługuje zwrot zapłaconego PCC.

Podwyższenie kapitału zakładowego wymaga podjęcia uchwały i zarejestrowania zmiany w KRS.

Dopłaty wnoszone przez wspólników traktuje się tak samo jak zmianę umowy spółki. Podstawa opodatkowania to kwota dopłat, stawka wynosi 0,5%, a podatnikiem jest spółka.

Podpisanie umowy sprzedaży udziałów
Źródło: Pexels, fot. Bia Limova

Czy pożyczka od wspólnika podlega PCC?

Pożyczka od wspólnika udzielona spółce z o.o. jest zwolniona z PCC. Zwolnienie dotyczy pożyczek pieniężnych udzielanych spółce kapitałowej przez jej wspólnika (akcjonariusza) na podstawie art. 9 pkt 10 lit. i ustawy o PCC [źródło: eli.gov.pl].

W praktyce oznacza to: wspólnik pożycza spółce z o.o. dowolną kwotę i nie powstaje żaden obowiązek w PCC. Nie składa się deklaracji PCC-3 i nie płaci podatku.

Zasada ta dotyczy wyłącznie spółek kapitałowych, czyli sp. z o.o., S.A. i PSA. W spółkach osobowych (sp. jawna, sp. komandytowa) sytuacja jest inna: pożyczka od wspólnika traktowana jest jak zmiana umowy spółki, co oznacza stawkę 0,5% od kwoty pożyczki, płaconą przez spółkę.

Poza tym zwolnieniem pożyczka pieniędzy podlega co do zasady stawce 0,5%, którą płaci biorący, więc ulga dotyczy tylko pożyczki od wspólnika udzielonej spółce kapitałowej.

Sprzedaż udziałów: kto płaci i od jakiej kwoty?

Przy sprzedaży udziałów w spółce z o.o. PCC płaci kupujący, nie sprzedający. Stawka wynosi 1% wartości rynkowej udziałów z dnia zawarcia umowy sprzedaży. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy, a termin na złożenie deklaracji PCC-3 i zapłatę wynosi 14 dni [źródło: eli.gov.pl].

Sprzedaż udziałów podlega PCC nawet wtedy, gdy transakcja jest objęta VAT lub z VAT zwolniona. Zwolnienie z VAT nie zwalnia z PCC.

Podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa udziałów, nie cena zapisana w umowie. Jeżeli organ podatkowy uzna, że podana wartość nie odpowiada wartości rynkowej, wezwie podatnika do jej zmiany.

Kupujący składa PCC-3 do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Podatek jest więc kosztem, który kupujący uwzględnia w budżecie transakcji przy sprzedaży udziałów , obok ceny i kosztów umowy.

Obliczanie podatku PCC w spółce
Źródło: Pexels, fot. Niepoddawajsie.pl Luk

Kiedy notariusz rozlicza PCC zamiast podatnika?

Przy umowie zawartej w formie aktu notarialnego notariusz jest płatnikiem PCC: pobiera podatek od strony zobowiązanej i przekazuje go do urzędu skarbowego. Podatnik nie składa wtedy PCC-3 samodzielnie.

Dotyczy to na przykład umowy spółki lub zmiany umowy spółki zawartej u notariusza albo sprzedaży udziałów w formie aktu notarialnego.

Gdy notariusz tylko poświadcza podpisy pod umową zbycia udziałów, nie sporządza aktu notarialnego. W takim przypadku nie jest płatnikiem PCC i to podatnik (kupujący) składa PCC-3 i sam płaci podatek w ustawowym terminie 14 dni.

Przy umowie spółki zawartej w systemie S24 notariusza nie ma wcale, dlatego deklarację PCC-3 podpisuje zarząd spółki i to spółka wpłaca podatek.

Tabela: PCC w spółce – wszystkie sytuacje jednym rzutem oka

Poniższa tabela obejmuje typowe czynności prawne w spółce z o.o. i w spółce osobowej, z podstawą opodatkowania i terminem.

CzynnośćStawkaPodatnikPodstawa opodatkowaniaTermin PCC-3 i zapłaty
Zawarcie umowy spółki z o.o.0,5%spółkakapitał zakładowy minus opłata sądowa za wpis14 dni od zawarcia umowy
Podwyższenie kapitału zakładowego0,5%spółkakwota podwyższenia minus wynagrodzenie notariusza (z VAT) i opłata sądowa14 dni od uchwały
Dopłaty wspólników0,5%spółkakwota dopłat14 dni od uchwały
Pożyczka od wspólnika dla sp. z o.o.zwolnionan.d.n.d.brak obowiązku
Pożyczka od wspólnika dla spółki osobowej0,5%spółkakwota pożyczki14 dni od umowy
Sprzedaż udziałów1%kupującywartość rynkowa udziałów z dnia zawarcia umowy14 dni od zawarcia umowy

Deklarację PCC-3 składa się do naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę spółki przy czynnościach obciążających spółkę. Przy sprzedaży udziałów podatnikiem jest kupujący, który składa PCC-3 do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

Jak obliczyć PCC: trzy przykłady krok po kroku

Przykład 1: Zawarcie umowy spółki z o.o.

  1. Kapitał zakładowy: 5 000 zł.
  2. Opłata za wpis do KRS (S24): 250 zł.
  3. Podstawa: 5 000 zł − 250 zł = 4 750 zł.
  4. PCC: 4 750 zł × 0,5% = 23,75 zł.

Przykład 2: Podwyższenie kapitału zakładowego

  1. Kwota podwyższenia: 50 000 zł.
  2. PCC przed odliczeniami: 50 000 zł × 0,5% = 250 zł.
  3. Podstawę (50 000 zł) pomniejsza się jeszcze o wynagrodzenie notariusza z VAT i opłatę sądową za wpis, więc należny podatek będzie nieco niższy niż 250 zł.

Przykład 3: Sprzedaż udziałów

  1. Wartość rynkowa udziałów z dnia zawarcia umowy: 20 000 zł.
  2. PCC: 20 000 zł × 1% = 200 zł.
  3. Płaci kupujący w ciągu 14 dni od zawarcia umowy.

Najczęstsze pytania

Czy PCC od umowy spółki płaci się od nominalnej wartości udziałów? Nie. Podstawą jest kapitał zakładowy pomniejszony o opłatę sądową za wpis do KRS, nie nominalna wartość poszczególnych udziałów.

Co jeśli podwyższenie kapitału nie zostanie zarejestrowane w KRS? Podatnikowi przysługuje zwrot zapłaconego PCC. Podstawa to art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy o PCC.

Czy sprzedaż udziałów zwolniona z VAT jest też zwolniona z PCC? Nie. Sprzedaż udziałów podlega PCC niezależnie od tego, czy transakcja jest objęta VAT, czy z VAT zwolniona.

Jak liczy się termin 14 dni? Od dnia zawarcia umowy albo podjęcia uchwały, nie od dnia rejestracji w KRS. Termin 14 dni to termin ustawowy, niezależny od działań rejestracyjnych.

Jeżeli spółka rozważa podwyższenie kapitału zakładowego lub zmianę struktury udziałów, warto zaplanować obie czynności razem: uchwała o podwyższeniu kapitału uruchamia 14-dniowy termin PCC, a umowa zbycia udziałów uruchamia osobny termin po stronie kupującego.

Tekst opisuje przepisy w stanie na dzień podany przy artykule i ma charakter informacyjny. Nie zastępuje porady prawnej, podatkowej ani księgowej dopasowanej do sytuacji Twojej spółki.

Źródła

  1. eli.gov.pl – ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2026 poz. 191)
  2. biznes.gov.pl – założenie spółki z o.o. w S24 (PCC od umowy spółki)

Polecane artykuły

Facebook