Koszt uzyskania przychodu w spółce z o.o. to wydatek poniesiony w celu osiągnięcia przychodów albo zachowania lub zabezpieczenia ich źródła, którego nie ma na liście wyłączeń z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT [źródło: eli.gov.pl]. Druga część definicji jest równie ważna jak pierwsza: lista wyłączeń odbiera prawo do odliczenia konkretnym wydatkom, nawet jeśli służą działalności.
Co to jest koszt uzyskania przychodu w spółce z o.o.?
Koszt musi spełniać dwa warunki jednocześnie. Po pierwsze, musi być poniesiony w celu osiągnięcia przychodów albo zachowania lub zabezpieczenia ich źródła. Po drugie, nie może figurować w katalogu wyłączeń z art. 16 ust. 1 CIT. Oba warunki są niezależne: wydatek racjonalnie powiązany z przychodem i tak nie będzie kosztem, jeśli ustawa go wyklucza.
Przy każdym wydatku warto więc zadać dwa pytania w tej kolejności. Czy wydatek służy przychodom albo utrzymaniu ich źródła? Czy nie ma go w art. 16 ust. 1? Dopiero dwie odpowiedzi „tak” i „nie” oznaczają koszt podatkowy.
Definicja jest taka sama bez względu na stawkę podatku. Spółka płaci CIT według stawki 19%, a niższą stawkę CIT 9% stosuje tylko wtedy, gdy spełnia warunki małego podatnika. Wszystko, co opisujemy niżej, dotyczy spółek na CIT na zasadach ogólnych. Spółka na estońskim CIT nie rozlicza kosztów podatkowych w ten sposób.
Kiedy spółka rozlicza koszt bezpośredni, a kiedy pośredni?
Moment rozliczenia kosztu zależy od tego, czy jest on bezpośrednio, czy pośrednio związany z przychodem [źródło: eli.gov.pl].
Koszty bezpośrednie, czyli takie, którym można przypisać konkretny przychód (np. zakup towaru odsprzedanego klientowi), potrąca się w roku podatkowym, w którym osiągnięto odpowiadający im przychód. Zasadę tę określa art. 15 ust. 4 CIT. Osobne reguły mają koszty bezpośrednie poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy i po jego zakończeniu (art. 15 ust. 4 i 4b CIT).
Koszty pośrednie, niezwiązane bezpośrednio z konkretnym przychodem (np. czynsz za biuro, ubezpieczenie majątku, opłaty za usługi księgowe), rozlicza się w dacie ich poniesienia, zgodnie z art. 15 ust. 4d CIT.
Błąd w przypisaniu kosztu do okresu może skutkować zawyżeniem lub zaniżeniem dochodu w danym roku. Dlatego przy każdej fakturze kosztowej trzeba od razu ustalić, czy da się ją przypisać do konkretnej sprzedaży.
Wydatki wyłączone z kosztów: katalog z art. 16 ust. 1
Art. 16 ust. 1 CIT wymienia wydatki, których spółka nie może zaliczać do kosztów niezależnie od ich związku z przychodem. Poniższa tabela zestawia wyłączenia, które najczęściej dotyczą bieżącej działalności sp. z o.o. [źródło: eli.gov.pl].
| Kategoria wydatku | Podstawa prawna | Uwaga |
|---|---|---|
| Reprezentacja (usługi gastronomiczne, żywność, napoje) | art. 16 ust. 1 pkt 28 CIT | Przepis mówi „w szczególności”, więc lista przykładów nie jest pełna |
| Darowizny i ofiary | art. 16 ust. 1 pkt 14 CIT | Ustawa przewiduje nieliczne wyjątki |
| Odsetki od własnego kapitału | art. 16 ust. 1 pkt 13 CIT | Bez możliwości odliczenia, niezależnie od kwoty |
| Odsetki za zwłokę od zaległości budżetowych | art. 16 ust. 1 pkt 21 CIT | Np. odsetki od zaległego CIT lub VAT |
| Kary umowne za wady towarów, robót i usług oraz zwłokę w ich realizacji | art. 16 ust. 1 pkt 22 CIT | Wyłączenie obejmuje kary za wady i zwłokę |
| Niewypłacone wynagrodzenia i świadczenia | art. 16 ust. 1 pkt 57 CIT | Nie są kosztem, dopóki nie zostaną wypłacone lub postawione do dyspozycji |
| Nabycie gruntów, nabycie lub wytworzenie środków trwałych, ich ulepszenie | art. 16 ust. 1 pkt 1 CIT | Rozliczane stopniowo przez amortyzację |
Reprezentacja nie jest kosztem podatkowym. Art. 16 ust. 1 pkt 28 CIT wymienia wprost usługi gastronomiczne, zakup żywności i napojów jako przykłady wydatków reprezentacyjnych. Słowa „w szczególności” oznaczają, że reprezentacją mogą być także inne wydatki niż jedzenie i napoje.
Darowizny i ofiary wszelkiego rodzaju również nie pomniejszają podstawy opodatkowania na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 CIT. Ustawa przewiduje od tej zasady nieliczne wyjątki.
Odsetki, kary umowne i zaległości budżetowe
Trzy kolejne wyłączenia dotyczą sytuacji, w których spółka ponosi obciążenia finansowe związane z naruszeniem warunków umów lub obowiązków wobec budżetu państwa.
Odsetki od własnego kapitału nie są kosztem (art. 16 ust. 1 pkt 13 CIT). Spółka nie obniży więc dochodu o odsetki, które sama nalicza od kapitału włożonego w działalność.
Odsetki za zwłokę od nieterminowych wpłat należności budżetowych, czyli m.in. od zaległego CIT, VAT czy innych podatków, są wyłączone z kosztów na mocy art. 16 ust. 1 pkt 21 CIT. Spółka płaci zaległość i odsetki, a odsetek nie odliczy.
Kary umowne i odszkodowania za wady dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz za zwłokę w ich dostarczeniu nie są kosztem (art. 16 ust. 1 pkt 22 CIT) [źródło: eli.gov.pl]. Wyłączenie jest precyzyjne: obejmuje kary za wady i zwłokę, nie zaś wszystkie kary umowne. Kara za inne zdarzenie niż wymienione w przepisie może być kosztem, jeśli spełnia ogólny warunek z art. 15 ust. 1 CIT.
Środki trwałe: dlaczego zakup maszyny nie trafia od razu w koszty?
Nabycie lub wytworzenie środka trwałego, jak też wydatki na jego ulepszenie, nie są kosztem podatkowym w momencie zapłaty. Art. 16 ust. 1 pkt 1 CIT wprost wyłącza takie wydatki z bezpośrednich kosztów uzyskania przychodu [źródło: eli.gov.pl]. Spółka rozlicza je stopniowo przez odpisy amortyzacyjne, które dopiero po dokonaniu stają się kosztem.
Praktycznie oznacza to, że kupno maszyny, samochodu ciężarowego, sprzętu komputerowego czy nieruchomości nie obniży wyniku podatkowego w roku zakupu w całości. Spółka rozłoży koszt na kolejne lata przez amortyzację.
Ogólna reguła z art. 16 ust. 1 pkt 1 CIT dotyczy także pojazdów. Przy samochodzie osobowym nakładają się na nią osobne limity wartości i kosztów używania, a także zasady odliczania VAT, dlatego samochód osobowy wymaga osobnych wyliczeń.
Niewypłacone wynagrodzenia i świadczenia
Art. 16 ust. 1 pkt 57 CIT wyłącza z kosztów wynagrodzenia i inne świadczenia oraz należności, które nie zostały wypłacone ani postawione do dyspozycji pracownika lub zleceniobiorcy. Koszt wynagrodzeń pojawia się więc dopiero wtedy, gdy spółka faktycznie przeleje pieniądze lub w inny sposób udostępni świadczenie. Samo zaksięgowanie listy płac albo rachunku do umowy zlecenia nie wystarczy, jeśli pieniądze nie zostały wypłacone ani postawione do dyspozycji. Przy zaległych wypłatach koszt przesuwa się razem z datą wypłaty.
Zasadę tę należy stosować konsekwentnie do wszelkich świadczeń na rzecz zatrudnionych: wynagrodzeń z umów o pracę, umów zlecenia i innych umów cywilnoprawnych. Zaplanowanie terminów wypłat jest elementem zarządzania kosztami podatkowymi w obrębie roku podatkowego.
Najczęstsze pytania
Czy faktura za lunch z klientem to koszt? Co do zasady nie. Usługi gastronomiczne i zakup żywności oraz napojów ustawa kwalifikuje jako reprezentację wyłączoną z kosztów (art. 16 ust. 1 pkt 28 CIT).
Czy kara umowna zapłacona kontrahentowi za opóźnienie to koszt? Zależy od podstawy kary. Kara za zwłokę w dostarczeniu towaru lub wykonaniu usługi jest wyłączona (art. 16 ust. 1 pkt 22 CIT). Kara z innego tytułu nie jest objęta tym wyłączeniem i ocenia się ją według ogólnej definicji z art. 15 ust. 1 CIT [źródło: eli.gov.pl].
Czy spółka może zaliczyć w koszty odsetki od pożyczki od wspólnika? Wyłączenie z art. 16 ust. 1 pkt 13 CIT dotyczy odsetek od własnego kapitału, a pożyczka od wspólnika nim nie jest. Wspólnik z co najmniej 25% udziałów jest jednak podmiotem powiązanym, więc oprocentowanie musi odpowiadać warunkom rynkowym (art. 11a i 11c ust. 1 CIT).
Tekst opisuje przepisy w stanie na dzień podany przy artykule i ma charakter informacyjny. Nie zastępuje porady prawnej, podatkowej ani księgowej dopasowanej do sytuacji Twojej spółki.
Źródła
- eli.gov.pl






