Działy (9)

Ostatnia aktualizacja treści: 22 listopada 2026

Sprzedaż udziałów w spółce z o.o.: forma umowy, PCC i zgłoszenie do KRS

Stan prawny na 16 listopada 2026Redakcja prowadzenie-spolki.pl8 min czytania
Wspólnicy podpisują umowę sprzedaży udziałów w spółce z o.o.

Sprzedaż udziałów w spółce z o.o. wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Kupujący płaci PCC według stawki 1% wartości rynkowej udziałów i składa deklarację PCC-3 w ciągu 14 dni od zawarcia umowy. Spółkę należy zawiadomić o przejściu udziałów, przedstawiając dowód przejścia, a zarząd aktualizuje księgę udziałów i składa nową listę wspólników do KRS [źródło: eli.gov.pl].

Forma umowy: pismo z poświadczonymi podpisami lub system S24

Zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części oraz zastawienie udziału wymagają formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Umowa zawarta bez tej formy jest nieważna z mocy art. 73 § 2 Kodeksu cywilnego w związku z art. 180 § 1 KSH. Poświadczenie podpisów przez notariusza to inna forma niż akt notarialny. Gotowy wzór umowy sprzedaży udziałów w pliku DOCX ma już miejsce na podpisy, które notariusz poświadcza.

Spółka, której umowę zawarto na wzorcu w systemie S24 i której umowy nie zmieniano poza tym wzorcem, może skorzystać z trybu elektronicznego. Zbywca i nabywca podpisują wtedy umowę zbycia na wzorcu w systemie teleinformatycznym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym [źródło: eli.gov.pl].

Rozporządzenie udziałem przed wpisem spółki do rejestru jest nieważne. Ta sama zasada dotyczy udziałów z podwyższenia kapitału: rozporządzenie jest niedopuszczalne przed zarejestrowaniem podwyższenia.

Gdy umowa spółki dopuszcza posiadanie więcej niż jednego udziału, udziały są równe i niepodzielne. Podział jednego udziału (w modelu, gdzie wspólnik może mieć tylko jeden udział) jest możliwy, jeśli umowa to przewiduje, pod warunkiem że żadna z części nie będzie miała wartości nominalnej niższej niż 50 zł [źródło: eli.gov.pl].

Kto może kupić udziały w spółce z o.o.?

Kupującym udziały może być co do zasady każdy, o ile umowa spółki nie ogranicza zbycia. Ustawa zawiera jednak własne ograniczenia: sama spółka co do zasady nie może nabywać własnych udziałów (dotyczy to też spółek zależnych), poza wyjątkami takimi jak nabycie w celu umorzenia (art. 200 § 1 KSH) [źródło: eli.gov.pl]. Umowa spółki może uzależnić zbycie od zgody spółki albo inaczej je ograniczyć. Jeśli umowa uzależnia zbycie od zgody spółki i jednocześnie nie określa trybu jej udzielenia, zgodę wyraża zarząd na piśmie. Gdy zarząd odmawia, sąd rejestrowy może zezwolić na zbycie z ważnych powodów. W takim przypadku spółka może w terminie wyznaczonym przez sąd wskazać innego nabywcę. Jeśli wskazany nabywca i zbywca nie dojdą do porozumienia, cenę i termin jej zapłaty ustala sąd rejestrowy na wniosek wspólnika albo spółki. Jeżeli wskazany nabywca nie zapłaci ceny w wyznaczonym terminie, wspólnik odzyskuje swobodę rozporządzania udziałem, chyba że nie przyjął oferowanej zapłaty.

Zbycie udziału bez wymaganej przez umowę zgody spółki nie jest nieważne z art. 17 KSH (ten przepis dotyczy uchwał wymaganych przez ustawę). Do czasu uzyskania zgody umowa nie wywołuje skutku.

Jeśli z udziałem związany jest obowiązek powtarzających się świadczeń niepieniężnych (art. 176 KSH), zbycie udziału wymaga zgody spółki, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Oferta nabycia udziałów nie może być kierowana do nieoznaczonego adresata ani promowana reklamą skierowaną do nieoznaczonego adresata.

Notarialne poświadczenie podpisów pod umową zbycia udziałów
Źródło: Pexels, fot. energepic.com

Sprzedaż udziałów krok po kroku

Sprzedaż udziałów krok po kroku wygląda tak:

  1. Sprawdź umowę spółki pod kątem ograniczeń w zbyciu, w tym wymogu zgody spółki.
  2. Uzyskaj zgodę spółki, jeśli umowa jej wymaga; gdy umowa nie wskazuje innego trybu, zgodę daje zarząd na piśmie.
  3. Zawrzyj umowę sprzedaży w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (lub na wzorcu S24, jeśli spółka spełnia warunki).
  4. Zawiadom spółkę o przejściu udziałów, dołączając dowód przejścia (np. kopię umowy). Zawiadomienie wystarczy doręczyć jednemu członkowi zarządu lub prokurentowi. Od tej chwili przejście udziałów jest skuteczne wobec spółki.
  5. Kupujący składa deklarację PCC-3 i płaci podatek w ciągu 14 dni od zawarcia umowy.
  6. Zarząd aktualizuje księgę udziałów i składa nową listę wspólników do KRS.
  7. Zaktualizuj zgłoszenie w CRBR, jeśli zmieniły się dane beneficjenta rzeczywistego, w ciągu 14 dni od dokonania zmiany [źródło: eli.gov.pl].

Sprzedaż udziałów może spowodować powstanie przychodu po stronie zbywcy opodatkowanego podatkiem dochodowym: przed zawarciem umowy warto sprawdzić zasady tego rozliczenia.

Ile wynosi PCC i kto go płaci?

PCC płaci kupujący. Stawka wynosi 1% wartości rynkowej udziałów z dnia zawarcia umowy. Kupujący składa deklarację PCC-3 i płaci podatek w ciągu 14 dni od zawarcia umowy, bez wezwania organu podatkowego [źródło: eli.gov.pl].

Przykład: wartość rynkowa udziałów 20 000 zł × 1% = 200 zł PCC.

Sprzedaż udziałów podlega PCC nawet wtedy, gdy co najmniej jedna strona korzysta ze zwolnienia z VAT z tytułu dokonania tej konkretnej czynności albo gdy czynność nie podlega VAT na podstawie art. 8c ust. 1 ustawy o VAT. Nie wystarczy ogólny status VAT-zwolnionego podatnika po stronie kupującego czy sprzedającego.

Gdy podana wartość nie odpowiada wartości rynkowej według oceny organu podatkowego, organ wzywa podatnika do jej zmiany, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni i podając wstępną wartość. Jeśli podatnik nie skoryguje, organ może samodzielnie ustalić wartość, w tym z opinią biegłego [źródło: eli.gov.pl]. Koszty opinii ponosi podatnik, gdy wartość z opinii różni się o więcej niż 33% od wartości podanej przez podatnika.

Podstawą, od której liczy się PCC w spółce przy sprzedaży udziałów, jest wartość rynkowa z dnia sprzedaży, więc cena wpisana w umowie nie zamyka sprawy, jeśli odbiega od rynku.

Dokumenty sprzedaży udziałów i deklaracja PCC na biurku
Źródło: Pexels, fot. Jakub Zerdzicki

Czy sprzedaż udziałów wymaga aktu notarialnego?

Nie. Art. 180 § 1 KSH wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, a nie aktu notarialnego. Umowa zawarta bez tej formy jest nieważna z mocy art. 73 § 2 KC w związku z art. 180 § 1 KSH.

Strony mogą mimo to zawrzeć umowę w formie aktu notarialnego. W takim przypadku notariusz staje się płatnikiem PCC i pobiera podatek przy sporządzaniu aktu.

Przy zbyciu na wzorcu w systemie S24 notariusz w ogóle nie uczestniczy: umowę podpisuje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a PCC kupujący rozlicza samodzielnie, składając deklarację PCC-3.

Za co odpowiada nabywca wobec spółki?

Nabywca odpowiada solidarnie ze zbywcą wobec spółki za niespełnione świadczenia należne spółce z tytułu nabywanego udziału. Chodzi o świadczenia, które zbywca był zobowiązany spełnić na rzecz spółki, a tego nie zrobił.

Roszczenia spółki wobec zbywcy przedawniają się po 3 latach od zgłoszenia zbycia spółce.

Art. 186 KSH nie reguluje rozliczeń między zbywcą a nabywcą. O tym, kto ostatecznie poniesie ten ciężar, decyduje treść stosunku prawnego między stronami, np. umowa sprzedaży udziałów. Jeśli umowa nic w tej kwestii nie postanawia, zastosowanie ma art. 376 § 1 KC: ten, kto zapłacił, może żądać zwrotu w częściach równych.

Ta solidarna odpowiedzialność dotyczy zbycia udziału; inne drogi rozstania ze wspólnikiem, takie jak umorzenie udziałów czy wyłączenie wspólnika ze spółki , opierają się na innych przepisach KSH.

Obowiązki zarządu po zmianie wspólnika

Po otrzymaniu zawiadomienia o zbyciu udziałów zarząd wykonuje trzy obowiązki.

Po pierwsze, wpisuje zmianę do księgi udziałów. Każdy wspólnik ma prawo przeglądać księgę udziałów.

Po drugie, składa sądowi rejestrowemu nową listę wspólników podpisaną przez wszystkich członków zarządu [źródło: eli.gov.pl]. Gdy zmiana wynika z umowy zbycia zawartej na wzorcu w systemie S24 albo z uchwały podjętej na wzorcu, listę wspólników trzeba obowiązkowo sporządzić na wzorcu w systemie teleinformatycznym i opatrzyć kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W pozostałych przypadkach składa się zwykłą listę wspólników.

Po trzecie, gdy w wyniku transakcji jeden wspólnik nabywa wszystkie udziały, zgłoszenie do KRS musi obejmować dane tego wspólnika oraz wzmiankę o jedynym wspólniku.

Niezależnie od złożenia listy do KRS, spółka ma obowiązek aktualizacji danych w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych, jeżeli zmieniły się informacje podlegające zgłoszeniu, na przykład dane beneficjenta lub wielkość jego udziału. Termin wynosi 14 dni (z wyłączeniem sobót i dni ustawowo wolnych od pracy). Przy sprzedaży udziałów wpis listy wspólników do KRS ma charakter informacyjny, więc termin 14 dni biegnie od dokonania zmiany, nie od wpisu do KRS.

Zawiadomienie o zbyciu może odebrać także prokurent, bo przy prokurze doręczenie pisma jednemu z prokurentów jest skuteczne wobec spółki (art. 205 § 2 KSH). Jeśli umowa spółki wymaga zgody wyrażonej w innej formie niż zgoda zarządu, na przykład takiej, jaką przyjmują uchwały wspólników , do czasu jej uzyskania umowa sprzedaży nie wywołuje skutku.

Najczęstsze pytania

Czy sprzedaż udziałów w spółce z o.o. wymaga aktu notarialnego?

Nie. Wymagana jest forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi (art. 180 § 1 KSH). Akt notarialny nie jest konieczny, choć strony mogą go wybrać. W spółce wzorcowej możliwe jest też zbycie na wzorcu w systemie S24.

Czy sprzedaż udziałów podlega PCC?

Tak. Kupujący płaci PCC w wysokości 1% wartości rynkowej udziałów i składa deklarację PCC-3 w ciągu 14 dni od zawarcia umowy. PCC jest należny także wtedy, gdy co najmniej jedna strona jest zwolniona z VAT z tytułu tej konkretnej sprzedaży albo gdy sprzedaż nie podlega VAT na podstawie art. 8c ust. 1 ustawy o VAT.

Kto może kupić udziały w spółce?

Co do zasady każdy, z wyjątkiem samej spółki, która co do zasady nie może nabywać własnych udziałów (art. 200 § 1 KSH). Umowa spółki może wprowadzać ograniczenia, np. wymagać zgody spółki. Zakazane jest natomiast kierowanie oferty nabycia udziałów do nieoznaczonego adresata lub promowanie jej reklamą skierowaną do nieoznaczonego adresata.

Co się dzieje, gdy spółka nie wyrazi zgody na zbycie?

Do czasu uzyskania zgody umowa nie wywołuje skutku. Przy odmowie wspólnik może wystąpić do sądu rejestrowego, który z ważnych powodów może zezwolić na zbycie. Brak zgody wymaganej przez umowę spółki nie powoduje nieważności czynności w rozumieniu art. 17 KSH.

Kiedy zbycie udziałów staje się skuteczne wobec spółki?

Od chwili, gdy spółka otrzyma od zbywcy lub nabywcy zawiadomienie z dowodem przejścia udziałów. Wystarczy doręczenie zawiadomienia jednemu członkowi zarządu lub prokurentowi. Wpis do KRS ma charakter informacyjny i nie jest warunkiem skuteczności wobec spółki.

Co zmienia się w KRS, gdy jeden wspólnik kupi wszystkie udziały?

Tak. Gdy po transakcji jeden wspólnik posiada wszystkie udziały, zarząd zgłasza do KRS dane tego wspólnika wraz ze wzmianką o jedynym wspólniku. Wpis listy wspólników zawierający te dane jest obowiązkowy.

Tekst opisuje przepisy w stanie na dzień podany przy artykule i ma charakter informacyjny. Nie zastępuje porady prawnej, podatkowej ani księgowej dopasowanej do sytuacji Twojej spółki.

Źródła

  1. eli.gov.pl, „Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych”

Polecane artykuły

Facebook